|
عنوان
|
بررسی و نقد وجوه تأثیرپذیری لفظی و معنایی ابن مقفع از کلام علی (ع) (مطالعه موردی: کلیله و دمنه، الأدب الصغیر و الأدب الکبیر)
|
|
نوع پژوهش
|
مقاله چاپ شده
|
|
کلیدواژهها
|
نهج البلاغه ابن مقفع کلیله و دمنه الأدب الصغیر الأدب الکبیر
|
|
چکیده
|
ابن مقفع با ترجمه یا تألیف آثاری چون کلیله و دمنه، الأدب الصغیر و الأدب الکبیر، که در آن ها نشانه هایی قوی از تأثیرپذیری وی از کلام حضرت علی (ع) دیده می شود، پژوهشگران را با چالش هایی مواجه ساخته است؛ زیرا در مورد مؤلف یا مترجم بودن او در آثار یادشده، اختلاف نظر وجود دارد. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی، بر آن است تا نقش ابن مقفع را به عنوان مترجم یا مؤلف این آثار بررسی و نحوة تأثیرپذیری وی را از کلام حضرت علی (ع) ارزیابی کند. پژوهش حاضر با این چالش مواجه است که اگر آثار یادشده به عنوان ترجمه های ابن مقفع از فرهنگ های دیگر به زبان عربی معرفی شوند، تکرار عین جمله هایی از نهج البلاغه در این آثار، جز با تألیف بودن و استفاده نویسنده از منابع ادب عربی، به ویژه نهج البلاغه، قابل توجیه نیست. همچنین، اگر نقش ابن مقفع در آثار یادشده به عنوان مترجم معرفی شود، پرسش هایی دربارة چرایی و چگونگی وجود جملات نهج البلاغه در آثار وی مطرح می شود. نتیجه نشان می دهد که ابن مقفع در آثار ترجمه ای خود، سبک ویژه ای داشته و ضمن حفظ ماهیت ترجمه ای و میراث فکری زبان مبدأ، از منابع و میراث فکری زبان مقصد، به ویژه سخنان امام علی (ع) که به اشکال گوناگون در دربارها پراکنده بوده و امروزه در قالب نهج البلاغه گردآوری شده، بهره برده است. این بهره مندی در قالب اقتباس از عبارات بدون تغییر لفظ، اقتباس با جابجایی لفظ، اقتباس از ساختار و جملات و ترکیبات، و نیز ذکر مضامین همراه با الفاظ بسیار نزدیک و مشابه به نهج البلاغه صورت گرفته است.
|
|
پژوهشگران
|
محمدرضا اسلامی (نفر اول)، عاطفه اصغری چنار (نفر دوم)
|