مشخصات پژوهش

عنوان	قراردادهای هوشمند و تاثیر آن ها بر قانون تعهدات در حقوق ایران و عراق
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	قراردادهای هوشمند، اجرای تعهدات، حقوق تطبیقی، قانون تعهدات
چکیده	در دهه های اخیر، جهان شاهد یک انقلاب فناورانه بوده که ماهیت بسیاری از مفاهیم سنتی را دگرگون ساخته است. در حوزه حقوق خصوصی، این دگرگونی با ظهور فناوری های نوین نظیر زنجیره بلوک (Blockchain) و به تبع آن قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)، به چالش کشیده شده است. قراردادهای هوشمند، پروتکل هایی دیجیتال هستند که مذاکره، انعقاد و اجرای مفاد یک توافق را به صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه های متمرکز انجام می دهند (عطیة 2025: 375). این قراردادها، که بر پایه کدنویسی و الگوریتم ها شکل می گیرند، در بسترهای عمومی بلاک چین ثبت و اجرا می شوند و به دلیل ویژگی هایی چون شفافیت، امنیت و خوداجرایی، مرزهای سنتی تعاملات حقوقی و تجاری را درنوردیده اند (ناصر و صادقی 1398: 260). به طور خاص، قراردادهای هوشمند با حذف واسطه ها، امکان افزایش سرعت فرایندها، صرفه جویی در هزینه ها، ارتقاء شفافیت و کاهش ریسک های احتمالی را در حوزه هایی نظیر بانکداری، بیمه و املاک فراهم می سازند )خوانساری و قلیچ 1399: 27). سرعت رشد این فناوری و کاربرد فزاینده آن در بازارهای مالی، بیمه و سایر تعهدات، ضرورت انجام پژوهش های حقوقی عمیق را به شدت افزایش داده است. در همین راستا، مطالعات نشان می دهد که حجم قراردادهای مبتنی بر فناوری های نوین، به ویژه پس از سال 2020، با شتاب چشمگیری روبرو بوده و پیش بینی می شود که این روند در سال های آتی نیز ادامه یابد؛ آماری که نشان دهنده لزوم تطبیق مقررات حقوقی با این واقعیت های جدید است. قرارداد هوشمند عملاً عبارت است از یک کد کامپیوتری که برای اجرا و تحقق مفاد یک توافق به طور دیجیتالی طراحی شده است (Hassan 2018: 45). این نهاد نوین، بیش از آنکه یک عقد به معنای سنتی باشد، به مثابه کدهای نرم افزاری عمل می کند که با بهره گیری از منطق "اگر... آنگاه..." به صورت خودکار اجرا می شوند )آیدین مهر 1404: 4). این تعریف ذاتاً، تئوری کلاسیک قرارداد و مبانی حقوق تعهدات را، که بر اراده آزاد و دخالت عامل انسانی بنا شده است، در معرض آزمایشی جدی قرار می دهد (السعدی و کند مکار 2024: 132). در نظام های حقوقی مبتنی بر حقوق رومی-ژرمنی و به ویژه حقوق مدنی ایران و عراق، مفهوم «عقد» پیوندی ناگسستنی با قصد و رضای طرفین، ابراز اراده، و امکان فسخ یا تغییر شرایط دارد. مهم ترین چالش در اینجا، تعیین این موضوع است که آیا
پژوهشگران	محمد زین العابدین موسی موسی (دانشجو)، حجت سلیمی ترکمانی (استاد راهنمای اول)، مرتضی حاجی پور (استاد مشاور)