مشخصات پژوهش

عنوان	بررسی روش های ترکیبی کنترل نشت با تحلیل عددی همزمان دیوار آب بند و پتوی رسی در سد خاکی
نوع پژوهش	مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها	بهینه سازی، پتوی رسی، دیوار آب بند، کنترل نشت، مدل سازی عددی
چکیده	سدهای خاکی به عنوان یکی از سازه های کلیدی هیدرولیکی، نقش اساسی در مدیریت منابع آب دارند. نشت آب از بدنه و پی این سدها می تواند موجب کاهش ظرفیت ذخیره سازی، افزایش فشار آب منفذی و در نهایت ناپایداری سازه شود. در این پژوهش، عملکرد دو روش رایج کنترل نشت، یعنی دیوار آب بند و پتوی رسی، براساس اطلاعات مشخصات یکی از سدهای خاکی آذربایجان شرقی با استفاده از مدل سازی عددی در نرم افزار GeoStudio و ماژول Seep/W مورد بررسی قرارگرفته است. در این مطالعه، تأثیر پارامترهای کلیدی طراحی شامل عمق و ضخامت دیوار آب بند، طول و ضخامت پتوی رسی و میزان نفوذپذیری پی سد بر کنترل نشت و فشار آب منفذی تحلیل شده است. نتایج نشان داد که دیوار آب بند با عمق 15متر و ضخامت 2 متر، نشت را بین 70 تا 90 درصد کاهش داده و تأثیر چشمگیری در کنترل فشار آب منفذی دارد. در مقابل، پتوی رسی با طول 93 متر و ضخامت 5/1 متر، نشت را 30 تا 50 درصد کاهش داده است، اما عملکرد آن در کنترل فشار آب منفذی محدودتر است. ازنظر اقتصادی، هزینه اجرای دیوار آب بند حدود 8/49 درصد از کل هزینه های پروژه را شامل می شود، درحالی که هزینه اجرای پتوی رسی 2/50 درصد از هزینه ها را به خود اختصاص داده است. بااین حال، دیوار آب بند نسبت به هزینه خود، عملکرد بهتری در کاهش نشت ارائه می دهد، درحالی که پتوی رسی به دلیل اجرای ساده تر و هزینه کمتر حفاری، گزینه ای مناسب تر برای سدهای کوتاه تر محسوب می شود. یکی از نوآوری های این پژوهش، ارائه یک راهکار ترکیبی از دیوار آب بند و پتوی رسی است که باعث بهینه سازی هزینه ها و افزایش کارایی کنترل نشت می شود. مدل سازی ترکیبی نشان داد که ترکیب دیوار آب بند با عمق 12 متر و پتوی رسی با ضخامت 1 متر، باعث کاهش 85 درصد نشت و کاهش 10 درصد هزینه های اجرایی نسبت به اجرای جداگانه هر روش می شود. این یافته ها می توانند در طراحی سدهای خاکی و انتخاب بهینه ترین روش کنترل نشت در پروژه های عمرانی بزرگ مورد استفاده قرار گیرند.
پژوهشگران	ابراهیم اسدی (نفر اول)، مهدی سلطانی ستوبادی (نفر دوم)، توحید امیدپور (نفر سوم)