|
عنوان
|
نقش سیاسی فکری و اجتماعی قضات جماعت در اندلس پژوهشی در تاریخ اندلس
|
|
نوع پژوهش
|
پایان نامه
|
|
کلیدواژهها
|
قضات جماعت، اندلس، نقش سیاسی، نقش فکری و اجتماعی، حکومت اسلامی
|
|
چکیده
|
اندلس اسلامی از سال 711 تا 1492 میلادی، یکی از پیشرفته ترین و پیچیده ترین تمدن های اسلامی در غرب جهان اسلام محسوب می شد. این تمدن با ویژگی های خاص سیاسی، دینی و اجتماعی، نمونه ای منحصر به فرد از تعامل میان حکومت، شریعت و جامعه ارائه داد. در این ساختار، نهاد قضا و به ویژه قضات جماعت جایگاهی کلیدی داشتند. این قضات، نه تنها مجریان احکام شرعی بودند، بلکه با برخورداری از مشروعیت فقهی و نفوذ اجتماعی، نقش های چندبعدی سیاسی، فکری و اجتماعی ایفا می کردند و به طور مستقیم در ثبات و انسجام جامعه اندلسی و مشروعیت حکومت ها تأثیرگذار بودند (الحجی، 189-244).
فقیهان قاضی از آغاز دوره حکومت امویان اندلس ، به مبانی دین و شیوه اجرای احکام میان مسلمانان آشنا بودند و از این رو، برگزیده می شدند. فقیه ؛ یعنی رئیس قضات را حاکم برمی گزید و همه کارها را به وی می سپرد. به گزارش تاریخ اندلس ، به رغم برتری و بزرگی منصب قضا در شرع ، علما و فقها از نشستن بر این منصب می گریختند و به رغم اصرار حاکمان در این باره ، خود را به گونه ای از تعهد به منصب قضا و پذیرش این مقام ، برکنار می داشتند. برای نمونه ، زیاد بن عبدالرحمن لخمی (شبطون ) که با هشام بن عبدالرحمان و فقیه ابراهیم بن محمد بن باز (ابن باز قزازن )که با امیر محمد بن عبدالرحمن معاصر بود، منصب قضاوت را نپذیرفتند (ابولطیف، 2009: 561).
قضات در اندلس به چند شیوه برگزیده می شدند: 1. خود خلیفه یا امیر مسئولیت تعیین و انتخاب قضات به ویژه گزینش گر قاضی القضات را بر عهده داشت ؛ زیرا قضاوت از وظایف اصلی خلیفه به شمار می رفت ؛ چنان که خشنی می گوید: از یحیی بن یزید خواستند در اندلس قضاوت کند (الخشنی ، 1372: 114). مانند قضاوت معاویه بن صالح حضرمی در زمان امیر عبدالرحمن بن معاویه و محمدبن بشیر المعافری در زمان حکم بن هشام ؛ 2. نایب خلیفه (کسی که خلیفه او را برمی گزید و وظایف امیر به او تفویض می شد)، قاضی را برمی گزید. هم چنین وظیفه گزینش ولی عهد، وزیر و فرمانده سپاه بر عهده او بود؛ 3. امیران منطقه ای و قضات منطقه ای (اقالیم ) که آنان را بیشتر نواب خلیفه برمی گزیدند، درباره گزینش قاضیان سرزمین ها و مناطق از او رخصت داشتند. گزینش عقبه بن حجاج به فرمان مهدی بن مسلم بدین شیوه صورت پذیرفت . هم چنین قاضی مناطق و اقالیم که از خلیفه او را برمی گزید، در گزینش قاضیان از
|
|
پژوهشگران
|
اثیر محمد عبید عبید (دانشجو)، سید محسن سیدی (استاد راهنمای اول)، جواد قاضی شعرباف (استاد مشاور)
|