|
عنوان
|
حاکمیت دیجیتال و محدودیت های مداخله سایبری در امور کشورها
|
|
نوع پژوهش
|
پایان نامه
|
|
کلیدواژهها
|
حاکمیت دیجیتال، مداخله سایبری، امور کشورها
|
|
چکیده
|
تحولات شتابان فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی در دهه های اخیر، ساختار سنتی روابط بین الملل و مفاهیم بنیادین حقوق بین الملل عمومی را با دگرگونی های عمیق مواجه ساخته است. فضای سایبری به عنوان قلمروی نوظهور، نه تنها شیوه های تعامل میان دولت ها را تغییر داده، بلکه فهم کلاسیک از مفاهیمی چون حاکمیت، صلاحیت سرزمینی و عدم مداخله را نیز به چالش کشیده است. در این بستر، دولت ها دیگر صرفاً در چارچوب مرزهای فیزیکی با یکدیگر تعامل یا تعارض ندارند، بلکه بُعد دیجیتال به عرصه ای مستقل برای اعمال قدرت، نفوذ و حتی تقابل حقوقی و سیاسی تبدیل شده است؛ امری که به ویژه در ادبیات دیپلماسی سایبری مورد توجه قرار گرفته است (زینلی و پارسا، 1398).
با گسترش وابستگی دولت ها به زیرساخت های دیجیتال، داده ها و شبکه های ارتباطی، مفهوم «حاکمیت دیجیتال» به عنوان امتداد منطقی حاکمیت کلاسیک در فضای مجازی مطرح شده است. این مفهوم ناظر بر حق دولت ها در تنظیم، کنترل و صیانت از فعالیت های دیجیتال در قلمرو خود است و به طور مستقیم با امنیت ملی، استقلال سیاسی و نظم عمومی پیوند می خورد؛ به گونه ای که ضعف در حاکمیت دیجیتال می تواند دولت ها را در معرض تهدیدات سایبری و مداخلات خارجی قرار دهد، موضوعی که در تحلیل های مرتبط با امنیت ملی ایران نیز برجسته شده است (شیری و نیکوئی، 1397). از این منظر، حاکمیت دیجیتال صرفاً یک مفهوم فناورانه نیست، بلکه دارای ابعاد حقوقی، سیاسی و راهبردی است که در سیاست خارجی و روابط بین الملل نقش تعیین کننده ای ایفا می کند.
در مقابل، توسعه ابزارهای سایبری امکان مداخله در امور داخلی دولت ها را بدون توسل به ابزارهای سنتی قدرت فراهم کرده است. مداخله سایبری می تواند اشکال متنوعی به خود بگیرد؛ از نفوذ در سامانه های اطلاعاتی و زیرساخت های حیاتی گرفته تا تأثیرگذاری بر افکار عمومی و فرآیندهای تصمیم گیری سیاسی. همین تنوع و پیچیدگی سبب شده است که تشخیص مرز میان اقدام مشروع سایبری و مداخله ممنوع در حقوق بین الملل با دشواری های جدی همراه باشد، به ویژه آنکه فضای سایبری ذاتاً فرامرزی است و انتساب اقدامات به دولت ها همواره با ابهام روبه روست (عبدالله و حسین، 2019).
اصل عدم مداخله به عنوان یکی از اصول بنیادین حقوق بین الملل، همواره ضامن احترام به استقلال و حاکمیت دولت ها بوده است؛ با این حال، انتقال این اصل به
|
|
پژوهشگران
|
رنده یحیی حسن الفضلی (دانشجو)، روشنک صابری باروق (استاد راهنمای اول)، رضا فانی (استاد مشاور)
|