|
عنوان
|
بررسی تطبیقی اندیشۀ فارابی و ابن سینا دربارۀ نقش اجتماع در سعادت انسان
|
|
نوع پژوهش
|
مقاله چاپ شده
|
|
کلیدواژهها
|
سعادت، اجتماع، فارابی، ابن سینا، مدینة فاضله
|
|
چکیده
|
سعادت به عنوان غایت نهایی حیات انسانی از بنیادی ترین مسائل فلسفه اسالمی است. فیلسوفان مشاء با الهام از میراث یونانی و تکیه بر مبانی معرفتی و دینی اسالم، کوشیده اند تا نسبت فرد، اجتماع و سعادت را عقالنی و نظام مند تبیین کنند. در این میانْ فارابی و ابن سینا به عنوان دو چهرة شاخص این مکتبْ هریک در قالبی متمایز به بررسی پیوند اجتماع و سعادت پرداخته اند. فارابی اجتماع را شرطی ضروری برای نیل به سعادت می داند. وی در آثار سیاسی و فلسفی خود، به ویژه در فاضله آراء اهل مدینه ، سعادت را غایت نهایی زندگی انسانی دانسته و اجتماع را شرط الزم برای تحقق آن معرفی کرده است؛ درحالی که ابن سینا اجتماع را بیشتر وسیله ای برای معیشت و رفع نیازهای زندگی تلقی می کند. از یک سو فارابی با نگاه آرمان گرایانه و طرح مدینة فاضله، اجتماع را زیربنای تحقق سعادت می داند و ازسویِ دیگر، ابن سینا با تأکید بر معیشت و عقل نظریْ سعادت را بیش از اینکه بر بنیاد ساختار اجتماعی بداند، در پرورش عقل و معرفت فردی جست وجومی کند. به عالوه دو فیلسوف در روش تحصیل سعادت، سازوکار تحقق فضایل و نیز میزان تأکید بر ابعاد عقالنی، اخالقی و شرعی جامعه تفاوت های معناداری دارند. این مطالعه ضمن بازنمایی تفاوت های اساسی در اندیشة این دو متفکر، افقی تازه برای فهم نسبت سعادت فردی و ساختار اجتماعی در فلسفة اسلامی می گشاید.
|
|
پژوهشگران
|
موسی عبداللهی نسب (نفر اول)، سید احمد حسینی (نفر دوم)
|