مشخصات پژوهش

عنوان	مسئولیت مدنی ناشی از محصولات الکترونیکی در حقوق ایران و عراق
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	عیب محصول، ایمنی مصرف کننده، مسئولیت تولیدکننده، جبران خسارت
چکیده	پیشرفت های شگرف و پرشتاب تکنولوژیک در جهان، به ظهور نسلی از محصولات تولیدی منجر شده که از پیچیدگی های فنی بی سابقه ای برخوردارند. امروزه دستگاه های الکترونیکی هوشمند مبتنی بر فناوری های نوظهور، یا محصولاتی چون سیگارهای الکترونیکی که با ادعای ایمنی وارد بازار شده اند، جایگاه ویژه ای در زندگی روزمره یافته اند (نصار 2021: 160). با وجود مزایای اقتصادی و آسایشی فراوانی که این محصولات به همراه دارند، تهدیدات و آسیب های بالقوه ناشی از نقص فنی، برنامه نویسی یا طراحی آن ها، حوزه ی مسئولیت مدنی تولیدکنندگان کالا را با چالش های جدی و نوینی مواجه ساخته است. در واقع، در سایه ی پیچیدگی های فنی محصولات جدید، دیگر نمی توان مبانی سنتی مسئولیت را به آسانی بر این موارد اعمال کرد و نظام حقوقی باید آمادگی لازم برای مواجهه با این تحولات را داشته باشد (عثمان 2018: 490). علاوه بر این، تحلیل اقتصادی حقوق نیز نشان می دهد که قواعد مسئولیت مدنی محصولات، به طور مستقیم بر میزان نوآوری و تصمیمات تولیدکنندگان برای عرضه کالاها تأثیرگذار است و لذا باید به گونه ای تنظیم شوند که رفاه اجتماعی را ارتقا دهند (Hylton 2013: 2465). از جمله مصادیق نوظهوری که پیچیدگی آن ها نظام حقوقی را به چالش کشیده، محصولات مبتنی بر فناوری نانو هستند که علی رغم مزایای فراوان، به دلیل ماهیت مولکولی خود می توانند آسیب های پیش بینی نشده یا حتی مرگ آور ایجاد کنند (Chakrabarti & Mitra 2020: 675). این پیچیدگی ها تا بدانجا پیش می رود که در کنار مسئولیت تولیدکننده و عرضه کننده، باید به مسئولیت بالقوه شخص مخترع نیز اندیشیده شود که به دلیل نقص یا عدم کمال اختراع خود، ممکن است یکی از علل ورود خسارت تلقی گردد (خزائی و خلج 1400: 129). حوزه مسئولیت مدنی ناشی از محصولات معیوب، به طور عام، یکی از مهم ترین سازوکارهای حمایتی از مصرف کنندگان در برابر خسارات بدنی و مالی است که به دلیل نقص کالا به وجود می آیند (شبیری زنجانی 2025: 643). در نظام های حقوقی معاصر، از جمله حقوق اتحادیه اروپا و آمریکا، مبنای این مسئولیت به سمت مسئولیت محض یا غیرمبتنی بر تقصیر سوق پیدا کرده است (صفایی و شعبانی 1394: 45). در این رابطه، در نظام های حقوقی توسعه یافته مانند ایالات متحده، وجود مسئولیت مدنی محصولات یک امر ساده تلقی شده و نه تنها ابزاری برای جبران خسارت، بلک
پژوهشگران	حسین حیدر جبار جبار (دانشجو)، روشنک صابری باروق (استاد راهنمای اول)، رضا فانی (استاد مشاور)