مشخصات پژوهش

عنوان	مطالعه تطبیقی مسئولیت متصدی حمل و نقل مبتنی بر کنوانسیون CMR و حقوق ایران و عراق
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	مسئولیت مدنی، متصدی حمل و نقل، قرارداد حمل و نقل، جبران خسارت
چکیده	در دهه های اخیر، با گسترش فزاینده تجارت جهانی و توسعه مسیرهای مواصلاتی، حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده به ستون فقرات زنجیره تأمین تبدیل شده است. ماهیت فراملی این فعالیت، لزوم وجود یک نظام حقوقی یکپارچه را برای تنظیم روابط و تعیین حدود مسئولیت متصدیان حمل و نقل، بیش از پیش آشکار می سازد. در غیاب یک نظام واحد جهانی، کنوانسیون های بین المللی نظیر کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR)، نقش محوری در یکسان سازی مقررات در سطح کشورهای عضو ایفا می کنند، به نحوی که این اسناد، چارچوب مشخصی برای تعیین مبنای مسئولیت متصدی حمل و نقل و جبران خسارات ناشی از تلف، نقص یا تأخیر در تحویل کالا ارائه داده اند (سادات حسینی، 1384: 202). کنوانسیون CMR با هدف ایجاد یکسان سازی حقوقی و تحقق «یقین حقوقی» در حمل و نقل بین المللی جاده ای تنظیم شده است و تلاش می کند تا با تعیین نقطه زمانی وقوع خسارت یا تلف کالا، مسئولیت را بر عهده متصدی ای قرار دهد که کالا در آن لحظه در حوزه ی اختیار او بوده است (Quigley, 2006: 42). این کنوانسیون به عنوان یک سند حقوق خصوصی بین الملل، نه تنها روابط میان فرستنده، متصدی و گیرنده را تنظیم می کند، بلکه مقرر می دارد که مفاد آن حتی اگر طرفین در قرارداد حمل بر خلاف آن توافق کرده باشند، بر توافق آن ها حاکم و مقدم است. همچنین، با توجه به تحولات فناورانه، استفاده از پروتکل های الکترونیکی نظیر E-CMR نیز در حال گسترش است که نه تنها به عنوان دلیلی بر انعقاد قرارداد محسوب می شود، بلکه یک مبنای قانونی برای مسئولیت مالی طرفین در حمل و نقل بین المللی ایجاد می کند (Ismailova, 2020: 2). هدف غایی این مقررات، ایجاد توازن میان منافع صاحب کالا در دریافت غرامت مناسب و متصدی حمل و نقل در محدود ساختن مسئولیت های مالی خود است تا سرمایه گذاری در این بخش دچار اختلال نشود. این توازن، خود، زیربنای اعتماد در مبادلات بازرگانی فرامرزی است (رقیق و رایس 2023: 310). در سطح حقوق داخلی، نظام های حقوقی مختلف، مبانی متفاوتی برای مسئولیت متصدی حمل و نقل برگزیده اند؛ مبانی که عموماً در دو دسته کلی مسئولیت مبتنی بر تقصیر و مسئولیت محض (یا مبتنی بر تضمین) جای می گیرند (عزیزیان و دادش پور،1396: 14). در حقوق ایران، علی رغم اهمیت حمل و نقل در اقتصاد کشور، وضعیت حقوقی مسئولیت متصد
پژوهشگران	رفل جسام حمد العکیدی (دانشجو)، اصغر زیرک باروقی (استاد راهنمای اول)، احمد یوسف زاده (استاد مشاور)