مشخصات پژوهش

عنوان	مسئولیت ناشی از عیوب پنهان در عقد بیع الکترونیکی در حقوق ایران و عراق
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	قراردادهای تجاری آنلاین، مسئولیت مدنی، عیوب پنهان، حقوق تطبیقی
چکیده	پیشرفت روزافزون فناوری های نوین ارتباطی و اطلاعاتی، جهان تجارت را متحول ساخته و زمینه ساز ظهور پدیده ای به نام عقد بیع الکترونیکی شده است. این قراردادها، با ویژگی هایی چون سرعت در انعقاد، تسهیل فرآیند معاملات و گستردگی دسترسی جهانی، نقشی کلیدی در اقتصاد معاصر ایفا می کنند (نیکویی 1404: 339). به طوری که تجارت الکترونیک را به حق «انقلاب صنعتی سده بیست و یکم» نامیده اند، انقلابی که بنیان های مبادلات و روابط حقوقی را دگرگون ساخته و حقوق دانان را وادار به بازنگری در قواعد سنتی کرده است (علی و همکاران 1396: 242). با این حال، سهولت و سرعت تجارت الکترونیکی، چالش های نوینی را در قلمرو حقوق خصوصی، به ویژه در زمینه مسئولیت مدنی و تضمین حقوق مصرف کننده، پدید آورده است. در یک معامله الکترونیکی، فقدان امکان معاینه فیزیکی و ملموس کالا پیش از خرید، باعث می شود که خریدار در موقعیت بسیار آسیب پذیری قرار گیرد و ریسک مواجهه با عیوب پنهان در مبیع افزایش یابد (Setiawan & Santoso, 2024: 7907). این وضعیت آسیب پذیر خریدار، به دلیل برهم خوردن کامل توازن در روابط قراردادی و چیرگی فزاینده قدرت اقتصادی فروشندگان حرفه ای و بنگاه های بزرگ، بیش از پیش برجسته می شود؛ به گونه ای که مصرف کننده در قراردادهای B2C عملاً به عنوان «طرف ضعیف تر» قرارداد شناخته می شود و ضرورت دارد که قانون گذار با وضع قواعد حمایتی، تعادل از دست رفته را احیا کند(Yas & Allouzi, 2023: 1073). یکی از بنیادی ترین تعهداتی که در اثر عقد بیع بر عهده بائع (فروشنده) مستقر می شود، تعهد به ضمانت سلامت و صحت مبیع است. این تعهد ایجاب می کند که مبیع از عیوبی که ارزش یا انتفاع آن را کاهش می دهد، مبرا باشد؛ در غیر این صورت، حق خریدار برای استفاده کامل از مال الالتجاره تضمین نمی شود و ثبات معاملات به خطر می افتد (الهلباوی 1402: 196). این تعهد که ریشه در اصول فقهی و قانون مدنی دارد، در نظام های حقوقی ایران و عراق به عنوان یک التزام اساسی پذیرفته شده است (حسن 2024: 9). در حقوق مدنی، در صورت وجود عیب پنهان، خریدار مختار به فسخ عقد یا اخذ ارش (کاهش ثمن) است، که این اختیار در حقوق عراق به صراحت به عنوان حق خریدار جهت رد مبیع یا پذیرش آن با عوض در صورت تحقق شرایط عیب شناخته شده است (الربیعی 2023: 295). تعقید و تخصص فزاینده در محصولات و خدمات مدرن،
پژوهشگران	سجاد کاظم ادهم ادهم (دانشجو)، مرتضی حاجی پور (استاد راهنمای اول)، حجت سلیمی ترکمانی (استاد مشاور)