مشخصات پژوهش

عنوان	مقاومت از منظرعلامه محمدجواد مغنیه درشرح نهج البلاغه
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	مقاومت، علامه محمدجواد مغنیه، نهج البلاغه
چکیده	نهج البلاغه کتابی است که شیفتگان حقّ و حقیقت را همواره مسحور خود کرده است؛ به طوری که از جمله کتبی به شمار می رود که از همان عصر تألیف، توجه به شرح آن در میان بزرگان و عالمان ایجاد شد؛ از همین روی، نهج البلاغه بیشترین شرح را نسبت به کتب دیگر، جز قرآن کریم، به خود اختصاص داده است. هر کدام از شارحان نهج البلاغه با رویکردی که از دنیای خود داشته اند، دست به شرح آن زده اند؛ به طوری که قطب الدین راوندی، “مِنهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه” را بر پایه شرحی ادبی و لغوی سامان داد (ر.ک: راوندی، 1382، ج 2، ص 45). یا شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، محور اصلی آن بیشتر مباحث تاریخی است (ر.ک: ابن ابی الحدید، 1400، ج 3، ص 34)؛ گر چه از مباحثی چون ادبیات، کلام، فقه، اخلاق، و انساب و… نیز بی بهره نیست، و یا شرح نهج البلاغه ابن میثم بحرانی که شرحی کلامی و فلسفی تلقی می شود (ر.ک: بحرانی، 1390، ج 1، ص 13). البته برخی شارحان، نهج البلاغه را به صورت ترتیبی و برخی به صورت موضوعی شرح کرده اند؛ از مواردی که به صورت موضوعی به شرح نهج البلاغه پرداخته اند، می توان به “بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه” از علامه شوشتری اشاره کرد (ر.ک: شوشتری، 1393، ص 78). در چارچوب مقاومت اسلامی، واژگان ظلم، بیداد، استبداد و یا استعمار، همواره از واژه ها و کلماتی هستند که در جوامع مختلف بشری، ناپسند و منفور می باشند. در دین مبین اسلام، تأکید بر عدالت و مساوات و مبارزه با ظلم و استبداد در تمام عرصه ها به عنوان حقّ ذاتی برای جوامع بشری تبیین شده است (ر.ک: مطهری، 1382، ج 1، ص 123). ظلم ستیزی و عدالت خواهی به عنوان بخشی از فرهنگ مقاومت اسلامی، از اهداف حکومت اسلامی بوده که پیامبران و ائمه (ع)، در تحقّق آن پیشگام بوده اند (ر.ک: زین العابدین، 1397، ص 56). امیرمؤمنان (ع) نه تنها خود در سراسر زندگی، پاسدار عدالت بودند، در آستانه رحلت نیز، فرزندان خویش را به ستم ‏ستیزی و یاری مظلومان فرا می خواند (ر.ک: حسینی، 1398، ص 88). امام (ع) در نهج البلاغه در خطبه ها، نامه ها و حکمت های خود، به ظلم و ستم اشاره کرده و آن را مذموم شمرده اند و یاران خود را به رعایت عدالت و مساوات و ظلم ستیزی دعوت کرده اند (نهج البلاغه، 1398، ص 112). مقاومت اسلامی به عنوان یک مفهوم بنیادین در تاریخ اسلام، نه تنها در قالب یک واکنش به ظلم و ستم، بلکه به عنوا
پژوهشگران	رسول نگاری سیس (دانشجو)، صمد عبداللهی عابد (استاد راهنمای اول)، رقیه صادقی نیری (استاد مشاور)