|
عنوان
|
بررسی تطبیقی ورود ثالث در دعاوی مدنی در حقوق ایران و عراق
|
|
نوع پژوهش
|
پایان نامه
|
|
کلیدواژهها
|
ورود ثالث، دعاوی مدنی، آیین دادرسی مدنی
|
|
چکیده
|
ورود ثالث در دعاوی مدنی، یکی از نهادهای مهم آیین دادرسی است که به اشخاصی غیر از طرفین اصلی دعوا اجازه می دهد بنا بر ذی نفع بودن یا ارتباط مستقیم با موضوع دعوا، در جریان رسیدگی وارد شوند. این نهاد، نه تنها ابزاری برای تضمین حق دفاع و جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص ثالث است، بلکه به کارآمدی رسیدگی قضایی و پیشگیری از صدور احکام متعارض نیز کمک می کند (عزیزیانی، 1403). در حقوق ایران، مقررات مربوط به ورود ثالث در قانون آیین دادرسی مدنی (مواد 130 تا 135) به تفصیل تشریح شده است. در این مواد، ورود ثالث به دو نوع اصلی و تبعی تقسیم می شود و شرایط شکلی و ماهوی هر یک، اعم از نحوه تقدیم دادخواست، زمان ورود، حقوق و تکالیف و آثار ورود، مشخص شده است (اصغری، محمدی و قلی پور، 1403). در نظام حقوقی ایران، هدف از پذیرش ورود ثالث، ایجاد توازن بین حقوق طرفین اصلی دعوا و شخص ثالثی است که رأی دادگاه ممکن است مستقیماً بر حقوق او اثر گذارد. این موضوع در دعاوی داوری نیز نمود پیدا کرده است، به ویژه در مقررات داوری های تجاری که بحث تسری شرط داوری به اشخاص ثالث و امکان یا عدم امکان مداخله آنان مطرح است (قالیبافان، شمس و باقرزاده، 1403). از سوی دیگر، در رویه قضایی، آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور، همچون رأی شماره 818، نیز به تبیین محدوده و شرایط اعتراض یا ورود ثالث در دعاوی کیفری پرداخته و بر اهمیت رعایت اصول دادرسی عادلانه و حق دفاع تأکید کرده اند (برغی و راستی، 1403؛ شمسیان خیرآبادی و علیپور، 1403).
در حقوق عراق، نهاد ورود ثالث تحت عنوان “تدخل الغیر” یا “اعتراض الغیر” نیز از جایگاه قابل توجهی برخوردار است. مقررات آن در قانون المرافعات المدنیة عراق پیش بینی شده و اشکالی همچون “اعتراض الغیر الاصلی” و “اعتراض الغیر التبعی” را شامل می شود (العامر، 2020). این مقررات همانند ایران، هدفشان جلوگیری از ورود ضرر به اشخاص غیر طرف دعوا و پیشگیری از صدور احکام متعارض است، اما با تفاوت هایی در شرایط پذیرش و مراجع صالح همراه است. پژوهش های مختلف، از جمله بررسی های تطبیقی بین ایران و عراق، نشان داده اند که در عراق، قضیه مداخله ثالث در دعاوی مدنی گاهی تحت تأثیر مقررات خاص مرافعات اداری قرار می گیرد، به ویژه در دعاوی مرتبط با تصمیمات اداری که امکان ورود یا اعتراض اشخاص ثالث وجود دارد (الحسین و عباس، 2025).
در حوزه داور
|
|
پژوهشگران
|
حیدر فاضل مرموص الجدیاوی (دانشجو)، مرتضی حاجی پور (استاد راهنمای اول)، حجت سلیمی ترکمانی (استاد مشاور)
|