|
عنوان
|
مسئولیت مدنی کارفرما در نظام حقوقی ایران و عراق
|
|
نوع پژوهش
|
پایان نامه
|
|
کلیدواژهها
|
مسئولیت مدنی، کارفرما ، ایران و عراق
|
|
چکیده
|
مسئولیت مدنی به عنوان یکی از عرصه های مهم نظام حقوقی، در طول تاریخ تحولات فراوانی به خود دیده است. مضمون اصلی این مسئولیت، الزام شخص زیان زننده به جبران خسارت وارد بر دیگری است. در این میان، جایگاه کارفرما از آن رو اهمیت دارد که فعالیت اقتصادی و روابط کار نه تنها رابطه ای میان کارفرما و کارگر ایجاد می کند، بلکه آثار و نتایج آن می تواند به اشخاص ثالث نیز تسری یابد. این پیوند پیچیده میان کارفرما، کارگر و جامعه، موجب شده است که قانون گذار در نظام های مختلف حقوقی به طور ویژه قواعدی را در خصوص مسئولیت مدنی کارفرما وضع کند (کاتوزیان، 1387).
در ادبیات حقوقی، مسئولیت مدنی کارفرما به دو بعد مهم تقسیم می شود: نخست، مسئولیت در قبال زیان های وارده بر کارگر در نتیجه کار یا محیط کار؛ و دوم، مسئولیت در برابر اشخاص ثالثی که به سبب عملکرد کارگر در حین انجام وظیفه، متضرر شده اند. این دو بعد، هم در حقوق ایران و هم در نظام های حقوقی دیگر مانند حقوق عراق، به واسطه مبانی فقهی و اصول حقوقی، به صورت خاص تنظیم شده است (انصاری، 1395).
در ایران، قوانین متعددی بر این حوزه تأثیرگذارند؛ از جمله قانون مسئولیت مدنی مصوب 1339، قانون کار، قانون تأمین اجتماعی، و مقررات ایمنی و بهداشت کار. این مجموعه قوانین، با تأکید بر اصول حمایت از کارگر و جبران خسارت زیان دیدگان، بیش از هر چیز بر اصل «فرض تقصیر» در برابر کارفرما استوارند. این بدان معناست که کارفرما مسئول خسارات ناشی از فعل کارگر در حین انجام کار است، مگر آنکه خلاف آن را با ارائه دلایل قانع کننده اثبات کند (صادقی و حیدری، 1392).
در حقوق عراق نیز، هرچند تأثیر حقوق مدنی فرانسه در تدوین قانون مدنی عراق مشهود است، اما مبانی فقهی اسلامی (اعم از فقه امامیه و فقه حنفی) نقش مهمی در شکل دهی قواعد این حوزه ایفا کرده اند. مواد 220 و 221 قانون مدنی عراق به روشنی ماهیت مسئولیت مدنی کارفرما را تبیین کرده و به مسئولیت تبعی تأکید دارند. این رویکرد، نسبت به ایران، وزن بیشتری به حمایت از زیان دیده می دهد و بار اثبات را برای مدعی سبک تر می سازد (الموسوی،2018).
تحولات اقتصادی و گسترش فعالیت های صنعتی و خدماتی در هر دو کشور، همچنین رشد فناوری و افزایش پیچیدگی روابط کار، باعث شده است که مسئولیت مدنی کارفرما بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. پیچیدگی این موضوع زمانی دوچندان
|
|
پژوهشگران
|
مظفر جاسم محمد الهیبی (دانشجو)، مرتضی حاجی پور (استاد راهنمای اول)، حجت سلیمی ترکمانی (استاد مشاور)
|