مشخصات پژوهش

عنوان	بررسی انتقادی رابطه عقل و دین در کتاب ابواب الهدی میرزا مهدی اصفهانی
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	عقل و دین، ابواب الهدی، میرزا مهدی اصفهانی، مکتب تفکیک
چکیده	کتاب «ابواب الهدی» اثر میرزا مهدی اصفهانی، از متون مهم جریان تفکیک در اندیشه شیعی است که به تبیین نسبت عقل و دین می پردازد. نویسنده با تأکید بر خلوص معارف وحیانی، میان عقل فطری و عقل فلسفی تمایز روشنی قائل می شود و اعتبار معرفتی عقل را در چارچوبی خاص می پذیرد. از دیدگاه او، عقل سالم و بدیهی می تواند در فهم اصول دین و تشخیص حق از باطل نقش داشته باشد، اما ورود عقل نظری و مفاهیم فلسفی به ساحت معارف الهی موجب خلط، خطا و دوری از حقیقت وحی می شود. میرزا مهدی اصفهانی معتقد است که معارف دینی باید مستقیماً از قرآن و روایات اهل بیت اخذ شوند و هرگونه تفسیر عقل گرایانه که متأثر از فلسفه یونانی یا مکاتب بشری باشد، به تحریف معانی اصیل دین می انجامد. در این چارچوب، عقل در مرتبه ای پایین تر از وحی قرار می گیرد و وظیفه آن تصدیق، فهم اجمالی و رفع تعارضات ظاهری است، نه تولید مستقل معرفت دینی. «ابواب الهدی» با این رویکرد، تصویری انتقادی از عقل گرایی فلسفی ارائه می دهد و بر مرجعیت نص دینی در نظام معرفت دینی تأکید می ورزد؛ رویکردی که تأثیر عمیقی بر مباحث کلامی معاصر شیعه داشته است.
پژوهشگران	مینا عیدی (دانشجو)، حمید حسنی (استاد راهنمای اول)، سهراب حقیقت (استاد مشاور)