مشخصات پژوهش

عنوان	تاثیر کاربرد کیتوزان و تلقیح با باکتری Bacillus subtilis و قارچ Trichoderma harzianum بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیک و فیتوشیمیایی گیاه استویا تحت تنش کم آبی
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	استویا، تنش کم آبی، کیتوزان، Bacillus subtilis، Trichoderma harzianum
چکیده	مصرف گیاهان دارویی و داروهای گیاهی در کشورهای مختلف روز به روز در حال افزایش است. از گذشته های دور، گیاهان دارویی به دلیل دارا بودن ترکیبات زیست فعال ارزشمند، برای بهبود ویژگی های حسی غذا و ارتقای سلامت انسان مورد استفاده قرار گرفته اند. گیاه دارویی استویا (Stevia rebaudiana) یک گونه دارویی مهم از خانواده کاسنی است که برگ های آن حاوی گلیکوزیدهای استویول (SG) شیرین کننده کم کالری است و به عنوان جایگزینی طبیعی برای شکر و شیرین کننده های مصنوعی در رژیم غذایی افراد دیابتی و دارای اضافه وزن اهمیت ویژه ای دارد (Benhmimou et al. 2018). حساسیت استویا نسبت به خشکی یکی از چالش های اصلی کشت آن است. کاهش بیش از حد رطوبت خاک سبب کاهش شدید صفات رشدی و عملکرد برگ، به ویژه محتوای گلیکوزیدهای استویول می شود (Benhmimou et al. 2018). کاهش رطوبت خاک به حدود 45 درصد ظرفیت زراعی سبب افت معنی دار عملکرد و کیفیت گیاه می گردد (Benhmimou et al. 2018). این موضوع لزوم بررسی سازوکارهای فیزیولوژیکی تحمل خشکی و توسعه راهکارهایی برای بهبود واکنش گیاه به تنش، از جمله استفاده از مداخلات مدیریتی نوین، را برجسته می سازد.در سال های اخیر توجه زیادی به بهره گیری از میکروارگانیسم های مفید و محرک های رشدی زیستی (مانند کیتوزان) برای تقویت مقاومت گیاهان به تنش های محیطی از جمله خشکی شده است. به عنوان مثال، باکتری های گروه PGPR نظیر Bacillus subtilis با تحریک ساخت هورمون های رشد گیاهی (به ویژه IAA و ABA)، افزایش بیان آنزیم های آنتی اکسیدانی و بهبود جذب عناصر غذایی می توانند تحمل گیاهان به خشکی را افزایش دهند ; Ren et al. 2025) جلیلیان و همکاران 1404). این باکتری ها با حل فسفر خاک، تولید اسپور مقاوم به خشکی و فعال سازی مقاومت سیستمیک موجب تقویت رشد و عملکرد گیاه تحت کم آبی می شوند (Ren et al. 2025). همچنین، قارچ مفید Trichoderma harzianum به عنوان یک عامل بیولوژیک خاکزی شناخته شده است که با تنظیم سنتز هورمون هایی مانند ABA و IAA، تقویت سیستم های دفاع آنتی اکسیدانی گیاه و بهبود جذب آب و عناصر غذایی، می تواند پاسخ فیزیولوژیک گیاه را در مواجهه با تنش های خشکی، شوری و حرارت بالا بهبود دهد (Geng et al. 2025). به طور خاص، مطالعات نشان داده اند که تلقیح قارچ تری کودرما باعث افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی، توسع
پژوهشگران	شهلا ارچینی (دانشجو)، وحید سرابی (استاد راهنمای اول)، حمید محمدی (استاد راهنمای دوم)