|
عنوان
|
اصل عدالت در فقه جعفری و تأثیر آن بر حقوق اجتماعی
|
|
نوع پژوهش
|
پایان نامه
|
|
کلیدواژهها
|
اصل عدالت، فقه جعفری، حقوق اجتماعی
|
|
چکیده
|
مفهوم عدالت از دیرباز یکی از بنیادی ترین دغدغه های اندیشه بشری و محور اصلی نظام های حقوقی و اخلاقی در جوامع مختلف بوده است. در منظومه فکری اسلام، عدالت نه تنها یک فضیلت اخلاقی، بلکه شالوده آفرینش و مقیاس سنجش تمامی احکام و قوانین محسوب می شود. قرآن کریم به عنوان منبع اصلی تشریع در اسلام، در آیات متعددی بر اقامه قسط و عدل در جامعه تأکید ورزیده است؛ چنانکه خداوند متعال به صراحت می فرماید ان الله یأمر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی و بدین ترتیب، رعایت عدالت را به عنوان یک فرمان قطعی و الهی در تمامی شئون فردی و اجتماعی انسان ها الزامی می سازد. در این میان، مکتب تشیع و فقه جعفری، جایگاه ویژه و ممتازی برای عدالت قائل است؛ تا جایی که عدل را در کنار توحید، یکی از اصول اعتقادی خود معرفی می کند (مطهری، 1378ش، ج3، ص 145). این رویکرد کلامی، تأثیری شگرف بر ساختار فقه جعفری گذاشته است، به گونه ای که عدالت به عنوان یک قاعده فقهی حاکم، همچون چتری بر تمامی ابواب فقهی، از عبادات تا معاملات و سیاسات، سایه افکنده است. بر اساس قاعده ملازمه میان حکم عقل و حکم شرع، فقیهان امامیه معتقدند که احکام الهی هرگز نمی توانند در تضاد با عدالت عقلی قرار گیرند و اگر برداشتی از یک حکم شرعی به ظلم و بی عدالتی آشکار منجر شود، آن برداشت از نظر فقه جعفری مردود و نیازمند بازنگری اجتهادی است
|
|
پژوهشگران
|
علی عبدالجبار حسن التمیمی (دانشجو)، سیف اله احدی (استاد راهنمای اول)، شفیع عباسی اصل (استاد مشاور)
|