|
Title
|
تحلیل طرحواره های تصویری «پناه جویی» و «نجات» در قصص قرآنی بر اساس نظریه مارک جانسون
|
|
Type of Research
|
Thesis
|
|
Keywords
|
قرآن کریم، قصص قرآنی، طرحواره های تصویری، پناه جویی، نجات
|
|
Abstract
|
مقدمه و بیـان مسأله
زبان شناسی شناختی به بررسی معنا و مفهوم نشانه ها می پردازد و خود به بخش های مختلفی تقسیم می شود؛ از جمله این بخش ها، بحث طرحواره های تصویری است که به طرح های جهتی، حرکتی، مهارشدگی، نیرو، توازن، همسانی و موجودیت تقسیم می شوند. چنان که پیش تر اشاره شد، یکی از مفاهیم اساسی زبان شناسی شناختی، مفهوم «طرحواره های تصویری» است. نخستین بار مارک جانسون این اصطلاح را در زبان شناسی به کار برد. به نظر او، حرکات بدنی آدمیان و ارتباط حسی آن ها با جهان، خارج از الگوهای تکرارشونده ای نیست که «طرحواره های تصویری» نام دارند (قائمی نیا، 1390: 56). به نظر مارک جانسون، ذهن انسان به صورت پیکره مند عمل می کند؛ یعنی مفاهیم انتزاعی بر اساس تجربه های حسی - حرکتی ما از بدن و جهان فیزیکی شکل می گیرند. از همین رو، درک ما از مفاهیمی چون «زندگی»، «هدایت»، «رهایی»، «پناه»، یا «گمراهی» اغلب با طرحواره های حرکتی، فضایی یا نیرو پیوند دارد. برای نمونه، در بیشتر زبان ها «حرکت از تاریکی به سوی روشنایی» نماد «هدایت» است، و این نوع مفصل بندی معنایی ریشه در طرحواره های ادراکی ما دارد. مارک جانسون در کتاب (The Body in the Mind) طرح واره های تصویری را به عنوان ساختارهای ادراکی بنیادین معرفی می کند که از تجربه های بدنی و تعامل با جهان فیزیکی سرچشمه می گیرند. او فهرستی از این طرح واره ها ارائه می دهد، از جمله: Container Schema (درون/بیرون)، که بر اساس تجربه ی قرار گرفتن اشیاء در فضاهای بسته شکل می گیرد؛ Source-Path-Goal Schema (حرکت از مبدأ به مقصد)، که از تجربه ی حرکت در مسیر حاصل می شود؛ و طرحواره نیرو، که تعامل نیروها را درک پذیر می سازد. جانسون تأکید می کند که این طرح واره ها نه تنها در زبان، بلکه در ساختار مفهومی ذهن ما حضور دارند و پایه ی استعاره های مفهومی را تشکیل می دهند (Johnson, 1987: 29) از آن جا که قرآن کریم یک متن زبانی است، بارها از طرحواره های تصویری جهت فهم مطالبش به بشر کمک کرده است. چنان که یک هنرمند از دل یک قطعه سنگی خاموش و بی حرکت، تصویر انسان و یا موجودات دیگر را می تراشد، قرآن نیز از کلماتی ظاهراً ساده و بی جان، تصاویری زیبا خلق کرده و با دم مسیحایی، روحی در کالبد الفاظ می دمد که تا ابد زنده و پویا هستند و در دل و افکار، موجی از احساس و حرکت می آفرینند (محمد قاسمی، 1
|
|
Researchers
|
(Student)، maryam bakhshi (Primary Advisor)، ali sayadani (Advisor)
|