|
Title
|
مسئولیت مدنی دولت در قبال خسارات ناشی از پهپادها در حقوق ایران و عراق
|
|
Type of Research
|
Thesis
|
|
Keywords
|
مسئولیت مدنی دولت، حریم خصوصی هوایی، نقض حاکمیت، جبران خسارت
|
|
Abstract
|
توسعه شگرف فناوری در دهه های اخیر، زمینه ساز ظهور پدیده هایی شده است که مرزهای سنتی حقوق را به چالش کشیده اند. در این میان، هواپیماهای بدون سرنشین هدایت پذیر از دور (پهپاد)، به عنوان دستاورد برجسته پیشرفت تکنولوژیک، صرف نظر از کاربردهای مسالمت آمیز خود در عرصه های عمرانی، کشاورزی و نظارت، نقش محوری و البته مناقشه برانگیزی را در صحنه نبردهای ناهمگون و عملیات های نظامی معاصر ایفا کرده اند (ستایش پور 1402: 200). با افزایش توانمندی های تجهیزاتی و گسترش کمی و کیفی این «پرندگان مصنوعی»، شاهد فزونی استفاده از آن ها هم در دوران صلح و هم در مخاصمات مسلحانه هستیم(لعل علیزاده و محمودی 1402: 4). این تکنولوژی، در حالی که برای کشورها، به ویژه کشورهای پیشرفته، مزیت های نظامی و امنیتی فراوانی نظیر جاسوسی و اقدام لجستیکی ایجاد کرده است، به دلیل ماهیت پنهان و پتانسیل بالای تخریب، همواره با نقض آشکار قواعد حقوق بین الملل، از جمله لزوم احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورها، همراه بوده است (عجیل 2024: 272).
در حقیقت، گستره ای از کنوانسیون شیکاگو 1944 تا قوانین داخلی ناظر بر اشیای پرخطر، در خصوص پهپادها دچار نارسایی مفهومی و تقنینی شده است؛ چرا که این وسایل نه کاملاً ذیل هواپیمای سرنشین دار و نه کاملاً در چارچوب هواپیمای دولتی سنتی قابل دسته بندی هستند و همین ابهام، زمینه را برای سوانح فرامرزی و نقض مقررات حقوق بین الملل هوایی و در پی آن، طرح مسئولیت های داخلی و بین المللی فراهم می سازد (آجیلی و همکاران 1398: 14).
استفاده فزاینده از پهپادها در عملیات های نظامی، مسأله ای جدی را در حوزه حقوق خصوصی و مسئولیت مدنی مطرح می سازد: مسئولیت مدنی دولت در قبال خسارات جسمانی و مالی وارده به اشخاص ثالث، ناشی از به کارگیری این ابزارهای نظامی وقوع سوانح هوایی، فارغ از نوع وسیله پرنده (با سرنشین یا بدون سرنشین)، موجب تحقق مسئولیت مدنی به قصد جبران خسارت می گردد که ممکن است بر عهده واحدهای کنترل ترافیک هوایی، شرکت های هواپیمایی یا در این بحث خاص، دولت استفاده کننده قرار گیرد (طیبی و صفوی 1399: 15). در حقوق داخلی، تحقق مسئولیت مدنی بر اساس مبانی کلاسیک آن، یعنی وجود عمل زیان بار، وقوع ضرر و احراز رابطه سببیت میان آن دو استوار است. با این حال، ماهیت نظامی و پرخطر پهپادها و همچنین ویژگی عمل حاکمیتی دولت
|
|
Researchers
|
(Student)، Roshanak Saberi Baroogh (Primary Advisor)، reza faani (Advisor)
|