|
Title
|
جایگاه حسن نیت در حقوق قراردادهای ایران، عراق و ترکیه
|
|
Type of Research
|
Thesis
|
|
Keywords
|
حسن نیت، مسئولیت قراردادی، سو نیت، عدالت قراردادی
|
|
Abstract
|
اصل حسن نیت (Good Faith) از دیرباز به عنوان یک گوهر اخلاقی و سپس یک مبنای الزام آور حقوقی، در تار و پود نظام های حقوقی مبتنی بر حقوق مدنی (Civil Law) تنیده شده است. این اصل، فراتر از الزامات صریح قراردادی، زمینه ساز تضمین عدالت و انصاف در روابط حقوقی است و مانع از سوءاستفاده های فرصت طلبانه در بستر قرارداد می شود (Schäfer & Aksoy 2015: 4). در حقیقت، ریشه های تاریخی این مفهوم به دوران حقوق روم بازمی گردد؛ جایی که تحت عنوان «بونا فیدس» (Bona Fides) برای نخستین بار در ساختار قراردادها نقش آفرین شد و از طریق الگوبرداری از قوانین ژرمنی و سوئیس، به نظام های حقوقی معاصر منتقل گردید. هدف غایی از این اصل، خارج ساختن حقوق از ساختار ایستا و تبدیل آن به یک نظام پویاتر برای حمایت از اشخاص دارای حسن نیت است (Limoncu 2025: 1). در حقوق خصوصی نوین، حسن نیت دیگر صرفاً یک مفهوم اخلاقی تلقی نمی شود، بلکه به عنوان یک استاندارد رفتاری الزام آور، نقشی عمیق در تمام مراحل حیات یک قرارداد ایفا می کند و یکی از مهم ترین مفاهیم برای پیوند اصول حقوقی با معیارهای عدالت و انصاف به شمار می رود (نعیم، 1399: 131). این استاندارد رفتاری، از یک سو موجب ارتقای اجرای تعهدات می شود و از سوی دیگر، با تحمیل الزامات ضمنی (Non-Explicit Obligations) به طرفین، به صورت مؤثر در جلوگیری از «رفتارهای فرصت طلبانه» (Opportunistic Behavior) عمل می کند و هدف اقتصادی طرفین را از انعقاد قرارداد تضمین می نماید (کریمی و همکاران 1400: 250). لذا در تمامی نظام های حقوقی توسعه یافته، از جمله اصول حقوق قراردادهای اروپایی (PECL)، تأکید صریحی بر لزوم عمل طرفین بر اساس حسن نیت و رفتار منصفانه دیده می شود، امری که نشان دهنده اجماع جهانی در پذیرش حقوقی این مفهوم است (مطلبی 1398: 9).
نظام های حقوقی کشورهای ایران، عراق و ترکیه، به دلیل اشتراکات ریشه ای در پذیرش مبانی فقهی و الگوبرداری از حقوق نوشته (به ویژه در مورد عراق و ترکیه، متأثر از حقوق رومی-ژرمنی)، همگی اصل حسن نیت را به نحوی در ساختار حقوقی خود پذیرفته اند؛ این امر از جنبه های معلوم این پژوهش است. در حقوق ترکیه، تمایز کلاسیکی میان قاعده صادق بودن (Dürüstlük) به معنای قاعده رفتار منصفانه و عینی در اجرای تعهدات (ماده 2 قانون مدنی ترکیه) و قاعده اینییت (İyiniyet) به معنای حسن نیت
|
|
Researchers
|
(Student)، Mortaza Hajipour (Primary Advisor)، Hojjat Salimi Turkamani (Advisor)
|