|
Title
|
جایگاه فرا حقوق در علم حقوق
|
|
Type of Research
|
Speech
|
|
Keywords
|
حقوق، فراحقوق، هنجارگذاری، چارچوب مندی، اخلاق.
|
|
Abstract
|
چارچوب مندی «حقها» به دامنه و محدوده قانون، معمولاً ملموس است؛ یعنی اغلبِ افراد می دانند که حق آنان، تنها در محدوده قانون دارای مشروعیت است و الا اگر قانون، ماهیت یا شکل موردی را برنتابد، قانوناً حقی نخواهند داشت، البته سخن در باب «دانستنِ» این موضوع است، نه «عمل و رفتار»؛ زیرا وجود آگاهی، حتماً به معنی مطابقت رفتار با آن نیست، بلکه ممکن است به رغم آگاهی، خلاف آن رفتار شود که در این صورت، جرم قانونی محقق می شود (البته مشروط به اینکه عناصر دیگر جرم قانونی نیز فراهم باشد). در مقایسه با چارچوب قانونی حقها، معمولاً نسبت به چارچوب دیگر آن که فراقانونی و فراحقوقی است، آگاهی کمتری وجود دارد که عبارت است از «آگاهی به محدودیت حقها به دامنه اخلاق»؛ یعنی علاوه بر اینکه حقها،محدود به قانون و حقوق است، محدود به اخلاق نیز است، اما در مقایسه با محدودیت قانونی، نسبت به محدودیت اخلاقی، معمولاً آگاهی کمتری وجود دارد. فردی که خود را پایبند به دامنه اخلاق می داند، به طریق اولی خود را پایبند به محدوده قانون و حقوق نیز خواهد دانست، اما عکس آن به شکل ضروری صادق نیست، یعنی ممکن است فرد به دلیلی غیر اخلاقی (همچون ترس از مجازات)، مرتکب جرم قانونی نشود، اما در باب همان امر، مرتکب گناه اخلاقی شود. به عنوان نمونه، به خاطر ترس از مجازات، در جشنی مشروبات الکلی استفاده نکند (جرم قانونی را در آن جشن ترک کند)، اما در همان جشن، مصرف گرایی و اسراف کند که اخلاقاً ناپسند است (مرتکب گناه اخلاقی در آن جشن شود). آگاهی به محدوده قانونی رفتارها، برای پایبندی به قانون، لازم، اما غیرکافی است؛ زیرا علاوه بر آن، آگاهی به چارچوبهای اخلاقی حقها و رفتارها که محدودیتی فراقانونی محسوب میشود نیز لازم است. از اخلاق، تعبیر به چارچوب فراقانونی و فراحقوقی شده است؛ چرا که اخلاق، جایگاه برتری نسبت به قانون و حقوق دارد. آگاهی نسبت به چارچوب اخلاقی حقها، به رغم جایگاه برتر و اهمیتش، کمتر از آگاهی نسبت به چارچوب قانونی حقها است؛ این در حالی است که نقض قانون، با حقوق ناسازگار است و نقض اخلاق، با انسانیت ناسازگار است. آگاهی اخلاقی مذکور، علاوه بر امتیاز بررسی شده، دارای فواید دیگری نیز است.
|
|
Researchers
|
Davoud Nojavan (First Researcher)
|