|
Abstract
|
مدح یا مدیحه , درلغت به معنای ستایش , ثنای به صفات نیک , توصیف به نیک خویی و مدحت است این واژه در اصل ریشه عربی داشته و بعد از اسلام به شعر فارسی راه یافته است.مدح با بیان و برجسته کردن صفات نیکویی که واقعا در ممدوح وجود داشت آغاز شد و شاعر اهتمام داشت که در ستایش ممدوح خود سخنی نگوید که کسی آن را منکر شود و وی را گزافه گوی پندارد؛ اما رفته رفته مدح این خاصیت خود را از دست داد و از جادهء اعتدال به یک سو رفت؛ اگر ممدوح دارای صفات برجسته و نیک نباشد با نسبت دادن این صفات به ممدوح را به داشتن آنها ترغیب و تشویق می کردند و سعی در ملازم کردن ممدوح با این صفات داشتند.شاعران متعددی که در دربارها گردمی آمدند, و با مدایح پر مبالغه و استوار خود به نشر و اعالم خصال نیک سلطان ازعدالت,سخاوت,شجاعت, رعیت پروری و جنگاوری میپرداختند. گاهی امیرشعرای دربار,مامور آن بود که مطالب مدایح را به نسبت نیاز زمان و اقتضای سیاست دربار زیر نظر بگیرد و در صورت لزوم به شاعران متعدد در دستگاه سلطنت جهت بدهد و موضوع های قصاید را هماهنگ سازد.
بیهقی ,تجمیدها و ستایش خود را به کمک تشبیهات و کنایات زیبا و استعاره ها و مجازهای لطیف جان می بخشد و به عنوان زیباترین آرایش های کالمی در نثر خود استفاده می کند. بیهقی از صورخیال به مقتضای موضوع خود که مدح است استفاده کرده و از آنجا که هرکسی در زندگی خود تجربه های ویژهء خود را دارد طبعاصورخیال او نیز شیوهء خاصی دارد که ویژه خود اوست. بیهقی در تحمیدهای خود اهمیت فنون ادبی و بلاغی را میداند و اینکه در مدح سلطان محمود و مسعود و حتی افراد مهم درباری از تشبیه , کنایه استعاره و مجاز استفاده میکند.
|