|
Title
|
اثر ثبت املاک و مستغلات بر انتقال مالکیت: مطالعه تطبیقی حقوق ایران و عراق
|
|
Type of Research
|
Thesis
|
|
Keywords
|
ثبت املاک و مستغلات، اسناد رسمی و عادی، انتقال مالکیت، اثر حقوقی ثبت
|
|
Abstract
|
حق مالکیت بر اموال غیرمنقول، به دلیل اهمیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، همواره از اساسی ترین ارکان هر نظام حقوقی بوده است. ساماندهی این حق و تضمین امنیت در معاملات مرتبط با آن، وظیفه اصلی دولت ها در جهت تأمین نظم عمومی و اعتماد اجتماعی است (سلطانی و احمدی 1404: 236). این حق، به عنوان یکی از حقوق اساسی بشر در اسناد بین المللی و قوانین مادر کشورها به رسمیت شناخته شده و شامل حق در اختیار گرفتن، استفاده کردن و انتقال دادن اموال می شود (نجفی و همکاران 1403:1). در این راستا، نهاد ثبت املاک به عنوان ابزاری حیاتی برای تضمین امنیت اقتصادی، حقوقی و قضایی جامعه شناخته می شود (طباطبائی حصاری 1389: 220). در واقع، هدف غایی از ایجاد نظام های ثبتی، نیل به مرحله تضمین مالکیت (Guaranteeing Ownership) است که شامل مجموعه ای از اقدامات حقوقی و اداری برای جلوگیری از سوءاستفاده های مالی و اطمینان بخشیدن به مالکان حقیقی است (صادقی و ناصر 1399: 270). تفاوت نظام های حقوقی در نگرش به ماهیت حق مالکیت و اثر ثبت آن، منجر به ایجاد نظام های ثبتی متنوع و در نهایت، آثار مختلفی در ساختار اقتصادی و اجتماعی کشورها شده است (هوشمندی و همکاران 1402: 113) در واقع، نوع نگاه به فرآیند ایجاد و انتقال مالکیت، می تواند سرنوشت نظام معاملات ملکی یک کشور را تعیین کند، که تفاوت آشکار میان انسجام معاملات در برخی کشورها و تشتت در حوزه ایران، ناشی از همین تفاوت نگرش ها است (صفی زاده 1401: 1390).
در نظام حقوقی ایران، به تبعیت از مبانی فقه امامیه و اصل قصدی بودن عقود تملیکی، انتقال مالکیت اساساً با صرف ایجاب و قبول و تحقق قصد انشا صورت می پذیرد و ثبت، تنها دارای اثر اعلامی تلقی شده است (هوشمندی و همکاران 1402: 118). این رویکرد مبتنی بر فقه امامیه، که زمان انتقال مالکیت در آن، «حین وقوع عقد» و صرف نظر از نوع مبیع (اعم از عین معین یا کلی) تعیین می شود، اساساً بر تشریفات ظاهری (مانند ثبت) تکیه ندارد (سربازیان و همکاران 1393: 50). این رویکرد، در عمل منجر به دوگانگی خطرناکی در نظام معاملات کشور شده که چالش اصلی آن، اعتبار همزمان اسناد عادی و رسمی است (سلطانی و احمدی 1404: 256). این ناکارآمدی ساختاری باعث شده است که نظام ثبتی ایران، با وجود برخورداری از انسجام نسبی، نتواند به طور کامل با منافع و نیازهای جامعه همگام شود و بهداشت
|
|
Researchers
|
(Student)، Asghar Zirak barougi (Primary Advisor)، Ahmad Usefzadeh (Advisor)
|