|
Title
|
اثبات صوری بودن پرونده و مراحل اعتراض به آن در دادگاه در حقوق ایران و عراق
|
|
Type of Research
|
Thesis
|
|
Keywords
|
صوری بودن دعوا، ادله اثبات دعوا، اعتراض قضایی، نقش دادرس
|
|
Abstract
|
دادرسی قضایی در نظام های حقوقی بر این پیش فرض استوار است که پرونده مطروحه بازتاب یک اختلاف واقعی و مبتنی بر اراده جدی طرفین است؛ با این حال، در عمل همواره این فرض با واقعیت منطبق نیست و گاه ساختار پرونده به گونه ای سامان می یابد که صرفاً واجد ظاهر حقوقی است، در حالی که ماهیت آن با واقعیت اختلاف فاصله دارد (هرمزی و تکاپو، 1399). چنین وضعیتی که از آن به ساختگی بودن پرونده تعبیر می شود، نه تنها کارکرد دادرسی را مخدوش می کند، بلکه اعتماد به فرآیند اثبات و عدالت قضایی را نیز با چالش جدی مواجه می سازد (ولی زاده، 1400). ساختگی بودن پرونده غالباً در بستر ادله اثبات دعوا شکل می گیرد؛ بدین معنا که ادله، به جای آنکه ابزار کشف حقیقت باشند، در ترکیبی هدفمند یا نادرست، به ابزاری برای بازنمایی ظاهری یک وضعیت غیرواقعی تبدیل می شوند (الاسلامی و همکاران، 1400). در این چارچوب، ادله سنتی و نوین، اعم از اسناد، امارات قضایی و داده های الکترونیکی، نقشی دوگانه ایفا می کنند؛ از یک سو می توانند حقیقت را آشکار سازند و از سوی دیگر، در صورت فقدان ارزیابی ماهوی، می توانند پوششی برای تثبیت یک پرونده ساختگی فراهم آورند (علائی و میرشکاری، 1401). در نظام های حقوقی ایران و عراق، اگرچه قواعد کلی اثبات دعوا و نقش دادرس در ارزیابی ادله به رسمیت شناخته شده است، اما نحوه مواجهه عملی با پرونده هایی که دارای ساختار صوری هستند، همواره یکسان و شفاف نبوده است. از سوی دیگر، مراحل و ابزارهای اعتراض قضایی به چنین پرونده هایی، به ویژه در جایی که حکم بر مبنای ظواهر ادله صادر شده است، اهمیت مضاعف می یابد؛ زیرا اعتراض، تنها مسیر اصلاح تصمیم قضایی مبتنی بر واقعیت ظاهری اما غیرواقعی محسوب می شود.
مسئله اصلی این پژوهش از آنجا ناشی می شود که در فرآیند دادرسی، همواره امکان شکل گیری پرونده هایی وجود دارد که علی رغم برخورداری از عناصر شکلی دعوا، فاقد اراده جدی یا واقعیت ماهوی اختلاف هستند و صرفاً در قالب ادله و تشریفات قضایی بازنمایی می شوند. چنین پرونده هایی، به ویژه زمانی که ادله به صورت گزینشی یا غیرمتوازن ارائه می شوند، می توانند دادرس را با تصویری ظاهراً منسجم اما ماهیتاً مخدوش مواجه سازند. در حقوق ایران، ارزیابی ادله و نقش دادرس در اقناع وجدانی، محور صدور حکم قرار دارد؛ با این حال، چالش اساسی آن است که اقناع وجدانی، د
|
|
Researchers
|
(Student)، Hojjat Salimi Turkamani (Primary Advisor)، Mortaza Hajipour (Advisor)
|