مشخصات پژوهش

عنوان	مطالعه تطبیقی مسئولیت ناشی از عیوب پنهانی در تولیدات در حقوق ایران و عراق
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	مسئولیت مدنی، قرارداد بیع، جبران خسارت، حمایت از مصرف کننده
چکیده	ظهور جوامع صنعتی و پیچیدگی روزافزون فرایند تولید و عرضه کالا، به طور اساسی روابط سنتی میان تولیدکنندگان، فروشندگان، و مصرف کنندگان را دگرگون ساخته است (هوشمند فیروزآبادی 1399: 172). تحول مفهومی «عیب» از معیارهای سنتی فقهی (مانند فزونی یا کاستی از اصل خلقت) به معیارهای فنی و حقوقی مدرن، مهم ترین جلوه این دگرگونی است (سیاه بیدی کرمانشاهی 1396: 145). در عصر کنونی، مصرف کنندگان معمولاً تولیدکننده اصلی را نمی شناسند و ناگزیرند به اعتبار شبکه های توزیع و تضمین های قانونی اعتماد کنند. این تحول، مسئولیت مدنی ناشی از عیب تولید را به یکی از محوری ترین و چالش برانگیزترین مباحث در حوزه حقوق خصوصی و حقوق تجارت بین الملل تبدیل کرده است (کاتوزیان و رنجبرنژاد آذری 1403: 7). در این میان، عیوب پنهانی (Latent Defects) که در هنگام خرید و استفاده معمولی، قابل تشخیص نیستند و صرفاً در اثر کاربرد طولانی یا در پی بروز حادثه ای مشخص می شوند، از اهمیت حقوقی و اجتماعی ویژه ای برخوردارند. عیب پنهانی به آفتی اطلاق می شود که سلامت ذاتی کالای فروخته شده را مخدوش می کند و از منفعت یا ارزش آن می کاهد، در حالی که خریدار در زمان عقد از وجود آن بی خبر است (حامد 2022: 345 ). به طور خاص، عیب پنهان به نقص یا اشکالی در یک ساختار یا کالا اشاره دارد که در بازرسی عادی و معمول قابل کشف نیست و ممکن است هفته ها، ماه ها یا حتی سال ها پس از تحویل پدیدار شود (Chase, 2025: 2). توسعه محصولات جدید و پیچیده، اگرچه رفاه را برای مصرف کننده به ارمغان می آورد، اما در عین حال، به دلیل ریسک های بالقوه، ایمنی و امنیت او را تهدید می کند (میرداداشی کاری و اللهیباوی 2025: 1050). بنابراین، نظام حقوقی باید مکانیزم های حمایتی قوی و مؤثری را برای جبران زیان های جسمی و مالی ناشی از چنین عیوبی فراهم سازد (سلمانی و قسیس 2020: 9). در واقع، مسئولیت مدنی ناشی از کالاهای معیوب، به عنوان یک شکل خاص از مسئولیت مدنی، ناشی از قصور و تعدی (هرچند از نوع مفروض یا مطلق) تلقی می گردد که هدف اصلی آن، جبران خسارت وارده به زیان دیده است (میرداداشی کاری و اللهیباوی 2025: 1050). در پاسخ به این ضرورت اجتماعی و اقتصادی، حقوق حاکم بر مسئولیت تولید، تحول عظیمی را تجربه کرده است. در ابتدا، قواعد حقوق قراردادها به عنوان منبع اصلی جبران زیان ناشی از کالای معیو
پژوهشگران	سرمد عدنان قادر بناء (دانشجو)، مرتضی حاجی پور (استاد راهنمای اول)، حجت سلیمی ترکمانی (استاد مشاور)